Sociale Zeepkist

Het opinieplatform van Saxion Social Work

Zorg bloeit als de mens centraal staat 

Joyce Arendsen

Twee werelden bepalen haar dag, maar zij is één mens met één leven dat ertoe doet. 

De Nederlandse zorg is verdeeld over drie grote wetten: De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Zorgverzekeringswet (ZVW) en de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Elke wet heeft zijn eigen regels, taken en instanties. Daardoor ontstaan er twee aparte ‘werelden’. Het sociaal domein, dat gericht is op mens en ondersteuning in het dagelijks leven en het medisch domein, dat vooral kijkt naar ziekte en behandeling (Sociaal werk Nederland, 2025).

Tijdens mijn stage bij Zorggroep Achterhoek (ZGA) zie ik dit van dichtbij gebeuren. Een oudere mevrouw van 72 jaar heeft ondersteuning nodig op verschillende gebieden: vanwege haar verstandelijke beperking, haar lichamelijke problemen en haar psychische gezondheid. Voor elk van deze hulpvragen zijn andere organisaties betrokken. Voor haar verstandelijke beperking en psychische klachten woont zij bij ons, Zorggroep Achterhoek. Haar lichamelijke verzorging wordt uitgevoerd door Sensire en de wijkverpleging in Doetinchem, die dagelijks bij haar langskomen om te helpen met ADL. Daarnaast zijn er nog meerdere externe professionals betrokken, zoals de fysiotherapeut, ergotherapeut, een GGZ-agoog, de psychiater en behandelaars van GG-net. 

In deze casus wil mevrouw op het moment geen hulp aanvaarden. Door de hoeveelheid aan ondersteuning vanuit verschillende organisaties raakt zij het overzicht kwijt en probeert zij alles zelfstandig, zonder ondersteuning, te doen. Doordat het sociaal en medisch domein onvoldoende op elkaar zijn afgestemd, valt zij tussen deze twee werelden in en krijgt zij niet de samenhangende zorg die nodig is. Dit is niet alleen onwenselijk voor ons als sociaal pedagogische begeleiders maar vormt ook een risico voor haar gezondheid. 

Problemen in de huidige zorg

Hulpverleners willen graag samenwerken, maar dat lukt niet goed door alle wetten en afspraken. Iedere organisatie werkt vanuit haar eigen financiering, eigen verantwoordelijkheden en eigen juridische kaders. Wat voor een organisatie vanzelfsprekend is, kan voor de ander begrensd zijn door regels vanuit de WMO, WLZ of de ZVW. Zoals duidelijk zichtbaar is in de casus op mijn stage, ontstaat er hierdoor geen gezamenlijke zorg, maar zorg die uit elkaar valt. 

En de vraag is: Hoelang blijven we accepteren dat wetten, regels en financiering zwaarder wegen dan de echte behoeften van de mensen die zorg nodig hebben, zoals in deze casus waarin zij dagelijks afhankelijk is van juist die samenhangende zorg?

Samenwerking maakt écht verschil

Sociaal Werk Nederland (2025) benadrukt dat de verschillen tussen sociaal en medisch domein vaak samenwerking niet toelaten. Door verschillende regels, financiering en organisaties lukt het niet altijd om de zorg op elkaar af te stemmen. Voor mensen met meerdere hulpvragen zoals in deze casus kunnen deze verschillende ‘werelden’ problemen geven.

Als sociaal werker ervaar ik in de praktijk dat een goede samenwerking ervoor kan zorgen dat mensen zelfstandiger en stabieler kunnen leven. Het is daarom belangrijk dat wet- en regelgeving, financiering en organisaties samenwerken, zodat sociaal en medisch domein samen een goed plan kunnen opstellen voor mensen die deze zorg echt nodig hebben of hier afhankelijk van zijn (Sociaal Werk Nederland, 2025)

Integrale, mensgerichte zorg is nodig 

Mensen met meerdere zorgvragen hebben dus behoefte aan een aanpak waarbij het sociaal en medisch domein samenwerken. Zo kan de zorg beter gaan aansluiten in het dagelijks leven, haar sociale problematiek, psychische klachten en lichamelijke gezondheid in deze casus. Het Sociaal Werk Nederland (2025) constateert dat juist het gebrek aan samenwerking tussen deze domeinen problemen veroorzaakt. Een integrale aanpak zal mensen helpen stabieler te leven. 

Persoonlijk sta ik als sociaal werker voor participatie, waardigheid en betrokkenheid van kwetsbare mensen, dit staat ook beschreven in de Beroepscode voor sociaal werk (z.d.). 

Wet- en regelgeving maakt samenwerking lastig

Sommige professionals vinden dat de huidige wetten zoals WMO, WLZ en de ZVW het moeilijk maken voor hulpverleners om goed samen te werken. Doordat het om zorg op meerdere vlakken gaat, kunnen deze zorgvragen elkaar overlappen. Hierdoor weet niet iedereen wie er verantwoordelijk is, zorg moet leveren of wie de zorg moet financieren. Dit kan leiden tot misverstanden tussen de organisaties. 

WLZ-beleidsregels 2026 schrijft dat een indicatie voor langdurige zorg alleen wordt gegeven als iemand een blijvende zorgbehoefte heeft, intensief toezicht nodig heeft of problemen met regie over het eigen leven (CIZ, 2025). Voor mensen met meerdere hulpvragen betekent dit dat organisaties vaak apart moeten kijken naar elk domein. Hierdoor wordt het lastig om één zorgplan te maken met alle behoeften van de cliënt.

In deze casus signaleer ik dat verschillende organisaties de zorg naar elkaar doorschuiven. Zorggroep Achterhoek richt zich op het ondersteunen van mensen met complexe problemen en het bevorderen van hun zelfredzaamheid (Zorggroep Achterhoek, z.d.). Organisaties uit het medisch domein, zoals thuiszorg, gaan ervan uit dat zij juist intensieve zorg moeten bieden aan kwetsbare mensen (Markenheem, z.d.). Deze uiteenlopende visies zorgen voor onduidelijkheid bij alle betrokken in deze casus. 

Flexibiliteit in wetgeving biedt mogelijkheden 

De beleidsregels WLZ 2026 laten zien dat de wet al wel mogelijkheden biedt om complexe zorgvragen passend te regelen. Voor mensen met meerdere of zware zorgbehoeften bestaan speciale categorieën en kunnen indicaties, indien nodig, met terugwerkende kracht worden toegekend (CIZ, 2025). Dit betekent dat het niet de wet is die samenwerking tussen sociaal en medisch domein belemmert, maar dat het vooral gaat om hoe organisaties en hulpverleners in omgang zijn met deze regels. 

Daarnaast benadrukt Sociaal Werk Nederland (2025) dat het sociaal en medisch domein beter kan samenwerken als informatie gedeeld wordt via geïntegreerde dossiers en als financiering flexibel wordt ingezet. Zo kunnen professionals domeinoverstijgende zorg bieden en plannen maken waarbij de behoeften van de cliënt centraal staan.

Slotwoord 

In deze casus is een persoon omschreven met een leven dat ertoe doet en daarom verdient zij de zorg die bij haar past! De focus in de zorg moet verschoven worden, minder nadruk op wetten en regels en meer op de mens zelf en haar dagelijkse werkelijkheid. Alleen op die manier kan zorg werkelijk doen waar ze voor bedoeld is: Het leven van de mensen ondersteunen, beschermen en verrijken. 

Wanneer professionals uit zowel het sociaal als het medisch domein effectief zullen gaan samenwerken, ontstaat er een samenhang die niet alleen het welzijn van de mensen vergroot, maar ook de werkdruk van hulpverleners verlaagt. 

Voor deze casus is dit hoognodig van belang, zodat deze mevrouw niet tussen wal en schip blijft en de ondersteuning krijgt die aansluit bij haar behoeften. 

Als de mens echt centraal staat en domeinen écht samenwerken, kan zorg eindelijk bloeien zoals het bedoeld is!

Joyce Arendsen is een 2e jaars Social Work student aan Hogeschool Saxion en werkzaam als stagiair bij Zorggroep Achterhoek.

Literatuurlijst

  • Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW), (2021) Beroepscode        voor professionals in sociaal werk. Geraadpleegd op 9 december 2025, van, https://www.bpsw.nl/app/data/uploads/BPSW-Beroepscode-2021.pdf 
  • Markenheem. (z.d.). Visie op zorg. Geraadpleegd op 11 december 2025, van https://markenheem.nl/visie-op-zorg/ 
  • Publieke waarden. (z.d.). Van uitsluiting naar inclusie. Geraadpleegd op 9 december 2025, van, https://publiekewaarden.nl/artikelen/van-uitsluiting-naar-inclusie?utm_source 
  • Sociaal Werk Nederland. (2025). Eindrapportage verkenning samenwerking sociaal en medische domein. Geraadpleegd op 9 december 2025, van, https://sociaalwerknederland.nl/wpcontent/uploads/2025/01/Eindrapportage_verkenning_samenwerking_sociaal_en_medisch_domein.pdf
  • Zorggroep Achterhoek. (z.d.). Groenendaal. Geraadpleegd op 11 december 2025, van https://www.zorggroepachterhoek.nl/locaties/groenendaal